Dit is waarom sommige mensen alles kunnen eten zonder aan te komen

Het einde van het mysterie

Jarenlang kregen we te horen dat gewicht een simpele som is: calorieën erin versus calorieën eruit. Als je te zwaar bent, eet je te veel of beweeg je te weinig. Ben je slank? Dan ben je 'goed bezig'. Maar wetenschappers van de Universiteit van Cambridge hebben die theorie flink genuanceerd.
In de zogenaamde STILTS-studie (Study Into Lean and Thin Subjects), gepubliceerd in het gerenommeerde tijdschrift PLOS Genetics, draaiden onderzoekers de rollen eens om. In plaats van zich alleen te focussen op waarom mensen overgewicht krijgen, keken ze naar waarom sommige mensen van nature heel slank blijven.

De harde cijfers: 14.000 mensen onder de loep

Om dit goed in kaart te brengen, vergeleken de onderzoekers het DNA van drie specifieke groepen:

• 1.622 mensen met een van nature lage BMI (zonder eetstoornissen of medische oorzaken).
• 1.985 mensen met ernstig overgewicht.
• 10.433 mensen met een gemiddeld gewicht.

Naast het afnemen van DNA, vulden de deelnemers uitgebreide vragenlijsten in over hun levensstijl en eetgedrag. Dit was cruciaal om uit te sluiten dat de slanke mensen simpelweg fanatieke sporters waren of heel weinig aten.

Het geheim zit in wat je niét hebt

De resultaten waren verbluffend en eigenlijk een enorme opluchting voor iedereen die wel eens onzeker is over zijn gewicht. Het blijkt dat de van nature slanke deelnemers niet per se 'magische genen' hebben die vet verbranden als een oven. Het grote verschil? Ze hebben een veel lagere ‘genetische risicoscore’.
Simpel gezegd: ons DNA bevat honderden kleine variaties die de kans op overgewicht vergroten. Mensen met obesitas hebben vaak een opeenstapeling van deze risico-genen. De groep die van nature slank is, heeft simpelweg veel minder van deze genen die aanzetten tot overgewicht. Ze zijn genetisch beschermd. Professor Sadaf Farooqi, die het onderzoek leidde, stelt duidelijk: "Dit onderzoek toont voor het eerst aan dat gezonde, dunne mensen over het algemeen dun zijn omdat ze een lagere last van genen hebben die de kans op overgewicht vergroten."

Stop met de ‘fat shaming’

Deze wetenschap is meer dan alleen een leuk feitje voor op verjaardagen; het is belangrijk munitie in de strijd tegen body shaming. Er heerst nog steeds een groot stigma rondom overgewicht, waarbij mensen vaak als lui of ongedisciplineerd worden bestempeld.
Dit onderzoek bewijst dat de biologie een veel grotere rol speelt dan we dachten. "Het is tijd dat we stoppen met mensen veroordelen op basis van hun gewicht," aldus de onderzoekers. Sommige mensen moeten door hun genetische aanleg nu eenmaal veel harder vechten om op gewicht te blijven dan anderen.

Betekent dit dat je de sportschool kunt opzeggen?

Voordat je je sportabonnement opzegt en je overgeeft aan de bank en een zak chips: nee, helaas. Hoewel je genen de kaarten schudden, bepaalt je levensstijl nog steeds hoe je het spel speelt. Gezonde voeding en beweging blijven essentieel voor je hart, je energielevel en je mentale gezondheid, ongeacht wat de weegschaal zegt.

Maar, dit onderzoek geeft ons wel iets heel waardevols: genade. Het leert ons om minder streng te zijn voor onszelf als het afvallen niet zo snel gaat als bij die ene vriendin. Je vecht misschien niet tegen je wilskracht, maar tegen je DNA. En dat is een strijd die je niet altijd kunt winnen – en dat is oké.
Laten we dus afspreken: geniet van je lichaam, voed het met gezonde dingen, maar stop met jezelf vergelijken met anderen. Je weet nu immers dat zij gewoon geluk hebben gehad bij de genetische verdeling.