Jojanneke van den Berge dook in de wereld van sextortion: 'Net zo erg als misbruik in het echte leven'

Waarom wilde je deze serie maken?

“Eerder maakte ik met mijn team twee series over prostitutie. Terwijl we daarmee bezig waren, spraken we jongeren die door het uitwisselen van online naaktbeelden in nare situaties terechtkwamen. Sommigen werden gedwongen tot prostitutie, anders zouden hun naaktbeelden hebben verspreid. Zo maakte ik kennis met een vorm van sextortion, daarbij word je afgeperst met naaktfoto’s of naaktfilmpjes die je hebt gedeeld. Dat kan of voor geld zijn of er wordt dusdanig misbruik van je gemaakt dat je wordt gedwongen om meer beelden te sturen. Daders chanteren de slachtoffers en zeggen: ‘Anders stuur ik je beelden naar je familie, vrienden of collega’s’. Tijdens onze research kwam ik erachter hoe gigantisch groot dit probleem is en dat er soms hele criminele organisaties achter zitten. Eén op de twee jongeren tussen de 12 en 25 jaar krijgt te maken met een vorm van online seksueel misbruik of online seksuele intimidatie. Ook in mijn omgeving hebben veel mensen hier wel een verhaal over. Het kan iedereen overkomen, daar moet meer bewustwording over komen.”

Wat zijn de aangrijpende gevolgen voor slachtoffers?

“We beginnen elke aflevering met een verhaal van iemand die uit het leven is gestapt als gevolg hiervan. We vinden het belangrijk om te laten zien hoe heftig het is, juist omdat het vaak nog onderschat wordt. De mensen in de serie waren niet depressief of psychisch niet in orde, maar reageerden vanuit pure paniek, ze voelden zich overweldigd en verraden. Je ziet dat er veel schaamte is. Hoe kon ik zo dom zijn om hierin te trappen? Terwijl de schuld bij de dader ligt. Ook voelen slachtoffers een grote eenzaamheid omdat ze er niet over durven te praten. Hun vertrouwen in mensen is in één klap weg en dat kan jaren doorwerken. Het is bijvoorbeeld moeilijk om een nieuwe flirt aan te gaan. In de serie spreek ik iemand die nieuwe dates vraagt om hun ID of paspoort te laten zien. Experts geven aan dat online misbruik voor de mensen die het meemaken net zo erg voelt als een verkrachting of ongewenste aanrakingen in het echte leven.”

In de serie creëren jullie ook een eigen AI-versie van een meisje op Snapchat

“De veertienjarige Joy. We wilden kijken naar wat er gebeurt als een jong meisje op Snapchat gaat. Nou, we waren gechoqueerd wat daar meteen op afkwam... We kregen allerlei seksuele avances, dickpics, aftrekfilmpjes en uitnodigingen voor trio’s met volwassenen. Terwijl we juist heel onschuldige dingen als Joy posten, geen uitdagende foto’s. We zijn het gewend om tegen onze kinderen te zeggen ‘Ga niet zomaar met vreemden mee’ wanneer ze buiten spelen, maar online zijn we nog veel minder scherp.”

In de serie zit ook een verhaal van een meisje wiens ex de dader was. Heftig!

“Ja, dat is Leontien, zij had jarenlang een relatie met iemand waarvan ze dacht dat ze hem kon vertrouwen, maar hij bleek haar naaktfilmpjes online te delen met andere mannen. In de serie ga ik naar het bedrijf Leakserv toe, zij kunnen alle naaktbeelden van de mensen die op internet staan verwijderen. Ik vond het heftig om te zien dat er zoveel sites zijn die speciaal zijn gemaakt om mensen zoals Leontien te shamen en exposen. Er zijn zelfs Telegram expose-groepen waar je lid van kunt worden. Walgelijk.”

Bekijk ook

Deze Zara jas ging viral – en nu is hij terug in een verrassende kleur | Grazia

Wat deed het maken van de serie met jou?

“Ik ben erg geschrokken van hoe groot het probleem is en werd verdrietig van alle verhalen. Op persoonlijk vlak veranderde het hoe ik met mijn drie kinderen hierover praat. Ik zei altijd: ‘Je moet nooit een naaktfoto of -filmpje van jezelf sturen’. Maar dat is volgens experts geen goede boodschap. Sexting hoort ook bij de seksuele ontwikkeling. Ik wil niet dat mijn kinderen zich schamen als het toch gebeurt. Ik probeer me te focussen op het vertrouwen dat ze altijd bij me terecht kunnen, ook als ze voor hun gevoel iets heel ergs meemaken. Tegen anderen zeg ik: breng iemand op de hoogte als je leuk online contact hebt op bijvoorbeeld Tinder en probeer een persoon te verifiëren.”

Wat hoop je dat de serie teweegbrengt?

“Naast bewustwording over hoe groot het probleem van sextortion is, hoop ik dat er meer aandacht voor komt, zowel in de politiek als op scholen en bij ouders. Ik ben voor lessen over het gebruik van sociale media en de risico’s ervan. Laten we het taboe doorbreken. Dat vonden de mensen die hieraan meewerkten ook heel belangrijk. Ik hoop dat mensen steun uit de serie halen en het hen helpt om hulp te zoeken. Mocht dit je overkomen, dan is het belangrijk dat je het deelt met iemand die je vertrouwt. Of zoek contact met een hul organisatie als Help Wanted, zij kunnen je adviseren over vervolgstappen. Onthoud: je bent niet alleen.”

Jojanneke en de sextortiontapes is vanaf 3 september elke woensdag om 21.15 uur te zien op NPO 3.